Για ακόμη μία φορά, η Γλυφάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με πλημμυρικά φαινόμενα κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, με το ρέμα της Ευρυάλης και τις παρεμβάσεις στη φυσική του κοίτη να αναδεικνύονται σε καθοριστικό παράγοντα.
Όπως επισημαίνει ο γνωστός μετεωρολόγος Θεόδωρος Κολυδάς, σε σχετική ανάρτησή του, το ρέμα της Ευρυάλης αποτελεί ιστορικό υδατόρεμα της περιοχής, με πηγές στις πλαγιές του Υμηττού και εκβολή στον Άγιο Κοσμά. Για δεκαετίες λειτουργούσε ως φυσικό όριο μεταξύ Γλυφάδας και Ελληνικού, ενώ ήδη από τον 19ο αιώνα, όπως καταγράφεται στους χάρτες του Kaupert, διέθετε περισσότερους από έναν κλάδους και ανοιχτή κοίτη.
Η φυσική διαδρομή του ρέματος διέσχιζε κυρίως αδόμητες εκτάσεις, με αμμοθίνες και αλυκές στην παραλιακή ζώνη. Ωστόσο, κατά τη μεταπολεμική περίοδο και ιδιαίτερα με την έντονη πολεοδομική ανάπτυξη των νοτίων προαστίων, το ρέμα υπέστη εκτεταμένες παρεμβάσεις.
Η κοίτη του κατατμήθηκε, μετατοπίστηκε και σε μεγάλο βαθμό υπογειοποιήθηκε, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οδικά έργα, επεκτάσεις οικισμών και υποδομές του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού. Σήμερα, μόνο ένα μικρό τμήμα του παραμένει ανοιχτό, κυρίως μεταξύ της λεωφόρου Βουλιαγμένης και της οδού Περγάμου.
Η ψηφιοποίηση των ιστορικών χαρτών και η σύγκρισή τους με σύγχρονες αεροφωτογραφίες αναδεικνύουν τη ρήξη ανάμεσα στη φυσική υδρολογική λειτουργία του ρέματος και τη σημερινή αστική πραγματικότητα, τεκμηριώνοντας τις επιπτώσεις των παρεμβάσεων στον πολεοδομικό και υδρολογικό ιστό της περιοχής.
Η πλημμύρα του 1993 και τα διδάγματά της
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ισχυρή νεροποντή της 21ης Νοεμβρίου 1993, όταν τα νότια προάστια της Αττικής, και ειδικά η Βάρη, η Βούλα και η Γλυφάδα, επλήγησαν από πολύωρη βροχόπτωση. Σε διάστημα πέντε έως επτά ωρών καταγράφηκαν συνολικά περίπου 64 χιλιοστά βροχής.
Τα ορμητικά νερά προκάλεσαν εκτεταμένες πλημμύρες σε κατοικίες, καταστήματα και υπόγεια, με εκατοντάδες ακίνητα να πλήττονται και δεκάδες οχήματα να παρασύρονται. Σε αρκετές περιοχές το ύψος του νερού έφτασε έως και το ένα μέτρο, ενώ περίπου 2.000 κάτοικοι χαρακτηρίστηκαν πλημμυροπαθείς.
Μετά τα γεγονότα εκείνα, στη Βάρη υλοποιήθηκαν έργα αποχέτευσης ομβρίων και αποκατάστασης ρεμάτων, τα οποία φαίνεται να περιόρισαν αντίστοιχα φαινόμενα τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα, σε περιοχές όπως η Βούλα και η Γλυφάδα, τα προβλήματα συνέχισαν να εμφανίζονται.
Όχι περισσότερη βροχή, αλλά μεγαλύτερη τρωτότητα
Όπως προκύπτει από την ιστορική καταγραφή, η Αττική έχει δοκιμαστεί επανειλημμένα από έντονες βροχοπτώσεις. Αυτό που διαφοροποιεί το σήμερα από το παρελθόν δεν είναι τόσο το ίδιο το ύψος της βροχής, όσο η αυξημένη τρωτότητα του αστικού χώρου.
Η εκτεταμένη αστικοποίηση, η κάλυψη και υπογειοποίηση ρεμάτων, η σφράγιση των επιφανειών και η πίεση στις φυσικές λεκάνες απορροής μετατρέπουν ακόμη και γνώριμα καιρικά φαινόμενα σε δυνητικά επικίνδυνα γεγονότα.
Η ιστορική γνώση και η σωστή αξιοποίησή της στον πολεοδομικό και υδρολογικό σχεδιασμό αναδεικνύονται, πλέον, ως κρίσιμα εργαλεία, καθώς τα έντονα υετικά επεισόδια θα συνεχίσουν να αποτελούν μέρος του κλίματος της Αττικής.
