Η συμμετοχή της Ρωσίας στη Ναυμαχία του Ναβαρίνου το 1827, στο πλευρό της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας, αποτέλεσε καθοριστικό σημείο καμπής στις ρωσοτουρκικές σχέσεις. Η καταστροφή του οθωμανικού στόλου θεωρήθηκε από την Υψηλή Πύλη ευθεία πρόκληση. Ως απάντηση, η Οθωμανική Αυτοκρατορία έκλεισε τα Στενά του Βοσπόρου στα ρωσικά πλοία, παραβιάζοντας τη Συνθήκη του Άκερμαν (1826), που προέβλεπε ελεύθερη ναυσιπλοΐα για τη Ρωσία.
Ακολούθησε η ρωσική στρατιωτική αντίδραση, που εξελίχθηκε σε πλήρη πόλεμο (1828–1829). Ο Ρωσικός Στρατός κινήθηκε σε δύο μέτωπα. Στα δυτικά, προέλασε ταχύτατα, καταλαμβάνοντας περιοχές της σημερινής Ουκρανίας και της Βουλγαρίας, φτάνοντας σε απόσταση μόλις 60 χιλιομέτρων από την Κωνσταντινούπολη. Στα ανατολικά, στην περιοχή του Καυκάσου, οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν στρατηγικά σημεία, όπως το Καρς, το Ερζερούμ και την Τραπεζούντα. Οι απώλειες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν σοβαρές, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, επιβεβαιώνοντας την ρωσική υπεροχή.
Ο πόλεμος έκλεισε με την υπογραφή της Συνθήκης της Ανδριανούπολης το 1829, η οποία σφράγισε την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και άλλαξε τον συσχετισμό δυνάμεων στα Βαλκάνια και τον Εύξεινο Πόντο. Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, η Οθωμανική Πύλη αναγκάστηκε να αναγνωρίσει, για πρώτη φορά επίσημα, το δικαίωμα των Ελλήνων σε καθεστώς αυτονομίας.
Η ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους δεν άργησε. Τον Ιανουάριο/Φεβρουάριο του 1830, με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, η Ελλάδα αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος, γεγονός που μόλις δύο χρόνια νωρίτερα η Οθωμανική Αυτοκρατορία απέρριπτε κατηγορηματικά.
Η ρωσική επέμβαση μετά το Ναυαρίνο δεν συνέβαλε μόνο στη στρατιωτική ήττα των Οθωμανών, αλλά δημιούργησε τις διπλωματικές και γεωπολιτικές προϋποθέσεις για την τελική δικαίωση του ελληνικού αγώνα. Η ανεξαρτησία της Ελλάδας δεν υπήρξε αποκλειστικά καρπός ηρωισμού, αλλά και αποτέλεσμα των διεθνών ισορροπιών που διαμορφώθηκαν από τη ρήξη Ρωσίας–Οθωμανών και την ευρύτερη στρατηγική της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
